Portal miłośników historii Pomorza Zachodniego

Portal miłośników historii Pomorza Zachodniego

Krótka historia młynów wodnych nad Mołstową w gminie Brojce

Autor: Jacek Kuczkowski

Mołstówko (Molstower Mühle). Po raz pierwszy młyn wzmiankowany jest w 1328 roku. Jego ówczesnym właścicielem był mistrz młynarski Thiderich. Następnie właścicielami młyna została rodzina von Wachholtz. Zapewne nastąpiło to w 2. poł. XV wieku. W 1737 roku młyn został sprzedany młynarzowi Gabrielowi Otto, koszt zakupu opiewał na 200 talarów. Jego następcami była rodzina Kröning. Byli właścicielami do 1895 roku. Wówczas młyn oraz dwudziestohektarowe gospodarstwo zostało przekazane Kurtowi Jägerowi, był to dar jego teścia. To on wzniósł dom przylegający do zabudowań młyna. Kurt był właścicielem młyna do 1945 roku. Zmarł śmiercią nagłą w czasie pędzenia, na rozkaz Rosjan, krów. W latach 1945-1953 młyn dzierżawili prywatni właściciele, Marian Chwalik, Czesław Świerczyński oraz Władysław Rakowski. Marian Chwalik w czasie wojny był robotnikiem przymusowym w młynie. W czasie kolektywizacji młyn przejęła Gminna Spółdzielnia Samopomoc Chłopska w Brojcach. Kierownikiem został Czesław Świerczyński. W 1953 roku pracę na etacie rozpoczął Józef Bodnar, który w 1970 roku został kierownikiem. W tym też roku Gminna Spółdzielnia zlikwidowała młyn. Rodzina Bodnarów została właścicielem części mieszkalnej, a w latach 80. część młyńską zakupił Leon Momot i przestawił gospodarstwo młyńskie na hodowlę ryb.

Brojce (Broitzer Mühle). Młyn powstał  w 1750 roku. Pierwszym właścicielem był Franz von Lettow. Kolejnym został jego siostrzeniec Bogislaw von Steinkeller. W 1828 roku młyn przejął starszy syn Bogislawa – Georg von Steinkeller. Następnym właścicielem młyna oraz 30 h ziemi, w 1862 roku zostaje młodszy syn. Po II wojnie światowej młyn prowadził prywatny właściciel. Podobnie jak młyn w Mołstówku, młyn brojecki został przejęty przez Gminną Spółdzielnię Samopomoc Chłopska. Budynek do końca lat 80. XX pełnił funkcję skupu zboża. Obecnie jest dzierżawiony.

Kiełpino (Kölpiner Mühle). Młyn istniał już na pewno w XVIII wieku. Obecnie istniejący budynek młyna wzniesiony został z cegły około 1880 roku. Do około 1922 roku zboże mieliły kamienie młyńskie. Potem zainstalowano nowoczesne urządzenia, które służą do dzisiaj. Dom młynarza wzniesiony został w 1926 roku. Ostatnim, przedwojennym właścicielem był Franz Liskow. W 1945 roku młyn zajęli Rosjanie i produkowali tu mąkę na swoje potrzeby. Następnie młyn przejęło Wojsko Polskie. Po opuszczeniu przez wojsko, młyn znalazł się pod zarządem Rejonowego Przedsiębiorstwa Młynów Gospodarczych w Białogardzie. Obecnie w domu młynarza znajduje się zajazd agroturystyczny.

Bielikowo (Behlkower Mühle). Pierwszy raz młyn w Bielikowie wzmiankowany jest w 1625 roku. Wówczas to książę Bogusław XIV podarował go swojemu doradcy von Wachholtzowi. Kolejnym właścicielem był młynarz Fischer. Dzierżawił on młyn od rodziny von Wachholtza za 305 talarów. Kolejnymi właścicielami byli: Kröning, Volkmann, Raddatz i Timm. Obecny budynek młyna wzniesiony został na początku XX wieku. Po wojnie pierwszym właścicielem był młynarz Walerian Sierzchuła, przybyły z Mogilna. W 1958 roku zaprzestano produkcji, a wyposarzenie w latach późniejszych zostało zabrane do Trzebiatowa. Zaniedbany budynek młyna w 1966 roku zakupił od gminy Rafał Zommer. Obecnie właścicielem młyna jest Andrzej Goryń wraz z żoną. A w „domu młynarza’ mieszkają potomkowie Waleriana Sierzchuły.

Opracowano na podstawie: Renata Teresa Korek, Młyny nad Mołstową w powiecie gryfickim. Od pomysłu do przemysłu. Materiały opracowane z okazji obchodów Europejskich Dni Dziedzictwa 2010 w województwie zachodniopomorskim, Szczecin 2010, s. 97-112.

BielikowoBrojceKiełpinoMołstówkomłyn

Michał Zinowik • 9 listopada 2014


Previous Post

Next Post